Μενού

Ελαιοκαλλιέργεια και περιβάλλον


Ο ΝΗΛΕΑΣ στο ξεκίνημά του, το 2002 ήταν η πρώτη ομάδα παραγωγών που συνέδεσε την ελαιοκαλλιέργεια με το περιβάλλον, εφάρμοσε αειφορικές πρακτικές και πιστοποιήθηκε γι’ αυτό με διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα. Μέσα από αυτή τη διαδρομή και στη συνέχεια με τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, έγινε αντιληπτή η ανεκτίμητη αξία του μεσσηνιακού ελαιοδάσους.

Στη χώρα μας, σε ένα μεγάλο ποσοστό, οι ελαιώνες ξεκινούν από τα βουνά, φτάνοντας ως τη θάλασσα, ενώ στην πορεία αλληλοδιαδέχονται δασικές εκτάσεις μέσα σε ένα έντονο ανάγλυφο με ρέματα που κυλούν προς τις ακτές, συνθέτοντας ένα μοναδικό αγροπεριβάλλον, όπου οι ελαιώνες αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του. Οι δασικές εκτάσεις που παρεμβάλλονται στους ελαιώνες ή το αντίστροφο, αποτελούν καταφύγιο για πλήθος άγριων ζώων, πτηνών και φυτών συμβάλλοντας στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, η οποία αποτελεί δείγμα υγείας του οικοσυστήματος, αλλά και ζητούμενο σήμερα.

Ο μεσσηνιακός ελαιώνας, ιδανικά εναρμονισμένος με το φυσικό περιβάλλον, προσαρμοσμένος στο έντονο ανάγλυφο και στα πολλά μικροκλίματα, εναλλάσσεται με τις δασικές εκτάσεις, διαθέτει απαράμιλλη αισθητική και ποικιλομορφία, συνδυάζοντας το χαρακτηριστικό αργυροπράσινο με το γαλάζιο του ουρανού και της θάλασσας. Ιδιαίτερα έχει συμβάλει το γεγονός ότι οι ελαιώνες δεν εγκαταστάθηκαν βίαια με εκχερσώσεις και ισοπεδώσεις, αλλά ήπια μέσα από τις κοπιώδεις προσπάθειες γενεών. Η παρουσία υπεραιωνόβιων αλλά και νεόφυτων ελαιόδενδρων είναι σαφές δείγμα ότι πολλές γενεές έχουν προσφέρει τον μόχθο τους για να έχουμε σήμερα αυτό που αποκαλούμε ελληνικό ελαιοδάσος. Γι’ αυτό και το μεγαλύτερο συγκριτικό πλεονέκτημα του ελληνικού ελαιώνα είναι η περιβαλλοντική και κοινωνική του διάσταση.

Αυτό είναι και το αντιστάθμισμα στο έλλειμμα ανταγωνιστικότητας των σύγχρονων υπερεντατικών ελαιώνων βιομηχανικής μορφής, το οποίο όμως ελάχιστα έως καθόλου έχουμε αξιοποιήσει.

Η καλλιέργεια της ελιάς

Το δένδρο της ελιάς αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του μεσογειακού τοπίου. Ως καλλιέργεια για την παραγωγή ελαιολάδου ή βρώσιμης ελιάς, είναι συνυφασμένη με την ανθρώπινη παρουσία στο μεσογειακό χώρο. Καλλιεργείται σε όλη τη χώρα μας και κυρίως στην Πελοπόννησο, τα νησιά Ιονίου και Αιγαίου πελάγους και την Κρήτη, εκτοπίζοντας σε πολλές περιπτώσεις άλλες παραδοσιακές καλλιέργειες.

Στη δυτική Μεσσηνία αλλά και σε πολλές άλλες περιοχές, η καλλιέργεια της ελιάς ασκείται εδώ και χιλιετίες. Τα ευρήματα στο Ανάκτορο του Ομηρικού Βασιλιά Νέστωρα, είναι αδιάψευστοι μάρτυρες ενός πολιτισμού στον οποίο η παρουσία της ελιάς και του ελαιολάδου αποτελούσε αναπόσπαστο στοιχείο.

Η καλλιέργεια της ελιάς στην Ελλάδα, σχεδόν στο σύνολό της, έχει παραδοσιακή μορφή. Ο νομός μας φιλοξενεί περίπου δέκα πέντε εκατομμύρια ελαιόδενδρα τα οποία συνθέτουν το απαράμιλλής αισθητικής μεσσηνιακό ελαιοδάσος.

Στο νομό Μεσσηνίας, αλλά και σε πολλά μέρη στη χώρα μας, η καλλιέργεια της ελιάς αποτελεί σχεδόν μονοκαλλιέργεια, γεγονός το οποίο αφενός έχει δημιουργήσει τις προϋποθέσεις παραγωγής μεγάλων ποσοτήτων ελαιολάδου, αφετέρου εγκυμονεί αρκετούς κινδύνους για την οικονομία αυτών των περιοχών.

Στην περιοχή μας καλλιεργούνται δυο ποικιλίες ελιάς, η γνωστή σε όλους κορωνέικη και η μαυρολιά, μια τοπική ποικιλία με πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, η οποία μάλιστα έρχεται από πολύ παλιά, πολύ πιθανό από την εποχή του Ομηρικού Βασιλιά Νέστωρα, όπως μαρτυρούν τα υπεραιωνόβια ελαιόδενδρα που βρίσκονται διάσπαρτα στην περιοχή μας.

Η υπερ-εντατικοποίηση της γεωργίας, εξέλιξη των τελευταίων δεκαετιών, αλλάζει και την μορφή της ελαιοκαλλιέργειας, εκτοπίζοντας σταδιακά την παραδοσιακή μορφή, επιβάλλοντας υπέρπυκνες εντατικές φυτεύσεις πλήρους μηχανοποίησης και παραγωγής ελαιολάδου με χαμηλό κόστος. Υιοθετώντας αυτό τον τρόπο παραγωγής, παραδοσιακές ελαιοκομικές χώρες αλλά και νέες, εισέρχονται με δυναμικό τρόπο στην παραγωγή ελαιολάδου, αυξάνοντας διαρκώς την παγκόσμια παραγωγή, με ότι αυτό συνεπάγεται για τις περιοχές που ασκούν την ελαιοκαλλιέργεια με την παραδοσιακή μορφή.

Η παραδοσιακή ελαιοκαλλιέργεια άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικονομία τον πολιτισμό και το περιβάλλον των περιοχών που την ασκούν, πρέπει να αναζητήσει τον δικό της δρόμο για να αντιμετωπίσει τις απειλές της βιομηχανοποιημένης ελαιοκαλλιέργειας και της κλιματικής αλλαγής.


Στοιχεία επικοινωνίας

Διεύθυνση
Αγίου Δημητρίου 26, Χώρα Μεσσηνίας, ΤΚ 24600

Τηλέφωνο
27630-31023

Email
opnileas@yahoo.gr

© 2022 Ο.Π ΝΗΛΕΑΣ